Page 120 - Demo

118p%u00ebrgjith%u00ebsi p%u00ebr kontrastin e pamjes s%u00eb tyre nga jasht%u00eb dhe brenda. Nga jasht%u00eb ishin t%u00eb veshura thjesht me tulla, kurse muret e tyre t%u00eb brendshme shk%u00eblqenin nga pikturat, mozaik%u00ebt e dekoret, t%u00eb vendosura p%u00ebr t%u00eb rrezatuar shk%u00eblqimin e sht%u00ebpis%u00eb s%u00eb Zotit. Nd%u00ebr shembujt m%u00eb t%u00eb shquar t%u00eb k%u00ebsaj periudhe mund t%u00eb p%u00ebrmendim kish%u00ebn e Sh%u00ebn Kostanc%u00ebs (s%u00eb bij%u00ebs s%u00eb Kostandinit), struktura e s%u00eb cil%u00ebs imiton planin rrethor dhe kuben%u00eb e Panteonit.Piktura Piktura paleokristiane ndoqi zhvillimin e rrufesh%u00ebm t%u00eb arkitektur%u00ebs, pasi muret e k%u00ebtyre strukturave duhej t%u00eb pajiseshin me dekore n%u00eb m%u00ebnyr%u00eb t%u00eb denj%u00eb. Nj%u00eb detyr%u00eb e till%u00eb u ngarkohej artist%u00ebve profesionist%u00eb, t%u00eb cil%u00ebt n%u00eb pikturat murale apo n%u00eb mozaik%u00eb, reflektuan gam%u00ebn e gjith%u00eb arritjeve artistike t%u00eb epok%u00ebs greko-romake. N%u00ebse piktura murale romake ishte munduar ta p%u00ebrcillte sa m%u00eb mir%u00eb realitetin, arti paleokristian tenton t%u00eb paraqes%u00eb jorealen, pra nj%u00eb mbret%u00ebri t%u00eb populluar me simbole e figura qiellore. Paraqitja fizike e figurave dhe p%u00ebrdorimi i ngjyrave t%u00eb tilla si: e art%u00eb, e argjendt%u00eb, smerald, e purpurt, e %u00e7on perceptimin e figur%u00ebs drejt nj%u00eb atmosfere qiellore.Dokumente t%u00eb shkruara, si pergamenat dhe kodik%u00ebt na ndihmojn%u00eb t%u00eb kuptojm%u00eb koh%u00ebn p%u00ebr t%u00eb cil%u00ebn po flasim. K%u00ebta kodik%u00eb nuk jan%u00eb thjesht libra informues, por vepra arti ku shkruhej fjala e Zotit. Si t%u00eb tilla dekoret n%u00eb miniatur%u00eb dhe ilustrimet do t%u00eb ktheheshin n%u00eb nj%u00eb tendenc%u00eb q%u00eb do t%u00eb lul%u00ebzonte, gjithnj%u00eb e m%u00eb shum%u00eb, nga duart e murgjve.SkulpturaN%u00eb krahasim me piktur%u00ebn dhe arkitektur%u00ebn, skulptura ruajti nj%u00eb pozicion dyt%u00ebsor. Ajo u shk%u00ebput nga tradita monumentale e artit romak, p%u00ebr t%u2019u reduktuar ndjesh%u00ebm n%u00eb dimensione. N%u00eb fakt skulptura paleokristiane, duket si nj%u00eb skulptur%u00eb n%u00eb miniatur%u00eb. Skulpturat e para t%u00eb shekujve IV-V e.r., dallojn%u00eb p%u00ebr paraqitjen e njeriut me fizik t%u00eb shkurt%u00ebr e kok%u00eb t%u00eb madhe dhe p%u00ebr faktin q%u00eb shk%u00ebputeshin leht%u00eb nga sfondi me dekore. Mbart%u00ebse e disa elementeve t%u00eb skulptur%u00ebs klasike, kjo lloj skulpture ishte ur%u00eb e re dialogu mes artit t%u00eb ri t%u00eb krishter%u00eb dhe atij t%u00eb trash%u00ebguar. Fig. 6. Afresk i kriptuar i Sh%u00ebn XhenarosFig. 7. %u201cBariu i mir%u00eb%u201d, mozaik nga mauzoleu i Gala Placidia n%u00ebRavena, 425-450 e.r.Fig. 8. %u201cTre t%u00eb rinjt%u00eb n%u00eb furr%u00eb%u201d, Katakombet e Prishil%u00ebs, Rom%u00ebFig. 9. %u201cBariu i mir%u00eb%u201d, Vatikan, muzeu LateranenseFig. 10. Sarkofagu i Xhunto Basos, shek. IV